Aile Çalışmaları Yüksek Lisans (Türkçe)

Aile Çalışmaları (Türkçe) Yüksek Lisans Programı kontenjanı 15'tir.

Öğrenim Ücreti Muafiyeti

Gerekli şartları sağlamaları halinde;

• 9  öğrencimize %100 öğrenim ücreti muafiyeti sağlanmaktadır.

Nakdi Burslar

%100 Öğrenim Ücreti Muafiyeti sağlanan bu öğrencilerimizden;

• 4 öğrencimize, gerekli şartları sağlamaları halinde, aylık 23.500-TL “Başarı Bursu” verilecektir.* 

Önemli Not: Yukarıda verilen bilgiler 2026-2027 Akademik Yılı kabulleri için geçerli olup bütçe ve kontenjanlar ile sınırlıdır. İlgili kontenjanlara girişte adayların bilimsel değerlendirme sınavları sıralaması esas alınacaktır. Muafiyet, nakdi burslar ve öğretim asistanlığı hakkında detaylı bilgiler ve şartlar için ilgili sayfaları ziyaret ediniz.

* Bu sayı içinde sınırlı olmak kaydıyla bazı öğrencilere, ilgili anabilim dalının kararıyla 10 ay süreyle 17.000-TL "Başarı Bursu 2" (BAB 2) teklif edilebilir.

  Seçkin Akademisyenler

  Bire Bir Eğitim

  Butik Üniversite

  Değer Veren Yaklaşım

  Kampüs İçinde Kız ve Erkek Yurtları

  Spor Merkezi

  Teşvik Edici Araştırma ve Proje Ekosistemi

Anabilim Dalı Başkanı:

Dr. Öğr. Üyesi İbrahim Emre Yanık

1. Amaç

İbn Haldun Üniversitesi Aile Çalışmaları Yüksek Lisans Programı'nın temel amacı; Türkiye’de ve küresel ölçekte tecrübe edilen kentleşme, göç, yaşlanma, düşük doğurganlık, boşanma oranlarındaki artış ve dijitalleşme gibi dinamiklerin aile yapısı üzerindeki etkilerini bilimsel temelde analiz edebilen donanımlı uzmanlar yetiştirmektir.

Program; aileyi yalnızca sosyolojik bir birim olarak değil, hukuktan ekonomiye, psikolojiden sosyal hizmetler ve demografiye uzanan çok boyutlu bir kurum olarak ele alabilen, bağımsız araştırma yürütme ve yenilikçi politika üretme becerisine sahip nitelikli insan kaynağını ülkemize kazandırmayı hedeflemektedir.

2. Kapsam

Program, aile yapısına ilişkin derinlemesine teorik bilgi ile uygulamalı araştırma becerilerini bütünleştiren özgün ve disiplinlerarası bir çerçevede yapılandırılmıştır. Bu kapsamda ele alınan başlıca konular şunlardır:

• Aile sosyolojisi kuramları ve klasik/yeni yaklaşımlar
• Türkiye’de aile yapısının tarihsel ve kültürel dönüşümü
• Göç, kentleşme ve bu olguların aile ilişkilerine etkileri
• Kuşaklararası ilişkiler ve bakım ekonomisi
• Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve yoksulluk dinamikleri
• Aile içi şiddet ve sosyal müdahale politikaları
• Dijitalleşme süreçleri ve aile yapısındaki değişim
• Sosyal politika ve aile refahı uygulamaları
• Nitel, nicel ve karma araştırma yöntemleri
• Yapay zekâ destekli veri analizi ve ileri araştırma teknikleri

Bu teorik ve metodolojik kapsam; saha çalışmaları, kurum iş birlikleri ve proje temelli öğrenme yaklaşımlarıyla desteklenerek pratiğe dökülmektedir.

3. Gerekçe

Türkiye; hızlı kentleşme, küresel göç hareketleri, artan boşanma oranları, yaşlanan nüfus, doğurganlık oranlarındaki düşüş ve dijital teknolojilerin yaygınlaşması gibi faktörlerin etkisiyle köklü bir demografik ve sosyal dönüşümden geçmektedir. Bu süreç, aile yapısının sürdürülebilirliğini, ebeveynlik rollerini, kuşaklararası bağları ve bakım ekonomisini derinden sarsmakta ve yeniden şekillendirmektedir.

Söz konusu dönüşüm aynı zamanda yoksulluk, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, göçmen ailelerin uyum sorunları ve aile içi şiddet gibi kritik sosyal risk alanlarını daha görünür kılmaktadır. Bu nedenle, aile odaklı bilimsel veri üretebilen, önleyici politikalar geliştirebilen ve saha temelli yenilikçi çözümler tasarlayabilen uzmanlara duyulan ihtiyaç her geçen gün katlanarak artmaktadır.

Özellikle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve araştırma merkezleri; güncel sorunlara proaktif yaklaşabilen nitelikli insan kaynağı talep etmektedir. İbn Haldun Üniversitesi’nin güçlü akademik ve metodolojik altyapısı üzerine inşa edilen bu program, bahsi geçen toplumsal ve kurumsal ihtiyaca doğrudan yanıt vermek üzere kurgulanmıştır.

4. Temel Hedefler

İbn Haldun Üniversitesi Aile Çalışmaları Yüksek Lisans Programı'nın temel vizyonu; aile kurumunu çok boyutlu bir perspektifle ele alabilen, nitelikli bilimsel araştırmalar üreterek elde ettiği bulguları toplumsal sorunların çözümüne entegre edebilen uzmanlar yetiştirmektir.

Bu bağlamda programın spesifik hedefleri şunlardır:

• Aile yapısı ve toplumsal dönüşümler ekseninde ileri düzey kuramsal bilgiye sahip araştırmacılar yetiştirmek.
• Göç, kentleşme, dijitalleşme ve demografik değişimlerin aile üzerindeki çok yönlü etkilerini analiz edebilecek analitik düşünme yetisi kazandırmak.
• Nitel, nicel ve karma araştırma yöntemlerini sahada etkin biçimde kullanabilen yüksek akademik yetkinlik inşa etmek.
• Sosyal bilimler araştırmalarında yapay zekâ destekli güncel veri analiz araçlarını kullanabilen yenilikçi uzmanlar yetiştirmek.
• Ulusal ve yerel düzeyde aile politikalarının geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi süreçlerine bilimsel katkı sunacak kapasiteyi oluşturmak.
• Kamu kurumları, yerel yönetimler ve STK’lar için sürdürülebilir ve uygulanabilir politika önerileri ile hizmet modelleri geliştirebilen mezunlar vermek.
• Aile refahı, sosyal hizmetler ve sosyal politika alanlarında bağımsız proje tasarlama ve yürütme becerisi kazandırmak.
• Öğrencilerin eğitimleri süresince saha temelli araştırmalar ve kurum içi iş birlikleri aracılığıyla güçlü bir profesyonel ağ ve deneyim kazanmalarını sağlamak.

Yüksek Lisans başvuru koşulları sayfasını ziyaret ediniz.

Öğretim kadrosu için bölüm sayfasını ziyaret ediniz.

İBN HALDUN ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ AİLE ÇALIŞMALARI (TÜRKÇE) TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS PLANI VE DERS İÇERİKLERİ
1. Yarıyıl
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 501	Aile Sosyolojisi Kuramları	3	0	3	8
AC 503	Sosyal Araştırma Yöntemleri ve Etik	3	0	3	8
AC 5xx	Program Seçmeli Ders	3	0	3	8
XX ...	Genel Seçmeli	3	0	3	8
Toplam Kredi				12	32
2. Yarıyıl
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 500	Seminer	3	0	0	6
AC 502	Türkiye'de Aile ve Sosyal Politika	3	0	3	8
AC 5xx	Program Seçmeli Ders	3	0	3	8
XX ...	Genel Seçmeli	3	0	3	8
Toplam Kredi				9	30
3. Yarıyıl
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 599	Yüksek Lisans Tezi	0	0	0	30
Toplam Kredi				0	30
4. Yarıyıl
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 599	Yüksek Lisans Tezi	0	0	0	30
Toplam Kredi				0	30
Genel Toplam Kredi				21	122
ZORUNLU DERSLER
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 500	Seminer	3	0	0	6
AC 501	Aile Sosyolojisi Kuramları	3	0	3	8
AC 502	Türkiye'de Aile ve Sosyal Politika	3	0	3	8
AC 503	Sosyal Araştırma Yöntemleri ve Etik	3	0	3	8
AC 599	Yüksek Lisans Tezi	0	0	0	30
PROGRAM SEÇMELİ DERSLER
Ders Kodu	Ders Adı	T	U	K	AKTS
AC 521	Aile ve Toplumsal Değişim	3	0	3	8
AC 522	Aile içi İş Bölümü	3	0	3	8
AC 523	Göç ve Aile	3	0	3	8
AC 524	Akrabalık İlişkileri ve Sosyal Ağlar	3	0	3	8
AC 525	Nesiller Arası Dayanışma ve Bakım	3	0	3	8
AC 526	Dijitalleşme, Yapay Zeka ve Aile	3	0	3	8
AC 527	Toplumsal Eşitsizlikler ve Aile	3	0	3	8
AC 528	Aile Politikaları ve Suç Önleme	3	0	3	8
AC 529	Türkiye Modernleşmesi ve Aile	3	0	3	8
AC 530	Nicel Yöntemler ve Veri Analizi	3	0	3	8
AC 531	Nitel Yöntemler ve Saha Çalışması	3	0	3	8
AC 532	Doğurganlık Tercihleri ve Ailenin Dönüşümü	3	0	3	8
AC 533	Küresel Nüfus Politikaları ve Demografi	3	0	3	8
AC 534	Aile İçi Şiddet ve Suç	3	0	3	8
AC 535	Aile Hukukuna İlişkin Güncel Tartışmalar	3	0	3	8
AC 536	Aile Arabuluculuğu	3	0	3	8
AC 541	Yaşam Seyri ve Toplumsal Roller	3	0	3	8
AC 542	Beden Politikaları ve Nüfus Yönetimi	3	0	3	8
AC 543	Cinsiyet ve Emek	3	0	3	8
AC 544	Aile Refahı ve Sosyal Hizmet	3	0	3	8
AC 545	Medya ve Aile	3	0	3	8
AC 546	Çocuk Suçluluğu ve Risk Faktörleri	3	0	3	8
AC 547	Aile ve Kent	3	0	3	8

4. DERS İÇERİKLERİ

4.1. Zorunlu Ders İçerikleri

AC 500 Seminer  (3-0-0, AKTS 6)

Araştırma konusu geliştirme, literatür sentezi, yöntem-etik sunumları, proje taslağı.

AC 501 Aile Sosyolojisi Kuramları  (3-0-3, AKTS 8)

Bu dersin amacı, öğrencilere ana akım aile kuramlarının eleştirel bir değerlendirmesini sunmak, bu kuramların Batı-dışı toplumlardaki geçerliliğini sorgulamak ve farklı coğrafyalardaki aile yapılarını postkolonyal ve dekolonyal perspektifler ışığında anlamalarına yardımcı olacak teorik bir çerçeve kazandırmaktır. Aileye dair tarihsel, toplumsal, hukuki, demografik, ekonomik ve kültürel etkenlerin nasıl şekillendiğini tartışmak ve bu bağlamda aile içindeki güç dinamiklerinin analizini yapmak da hedeflenmektedir.

AC 502 Türkiye'de Aile ve Sosyal Politika  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, Türkiye'deki aile ve sosyal politikaların kurumsal ve hukuki çerçevesini, mevcut hizmet modellerini, sosyal yardımların yapılarını ve yerel yönetimlerin rolünü derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Öğrenciler, Türkiye'deki sosyal politika alanında yapılan düzenlemeleri, politikaların tarihsel gelişimini ve bu politikaların toplumsal değişim üzerindeki etkilerini analiz edeceklerdir. Ayrıca, yerel yönetimlerin ve kamu-özel sektör iş birliklerinin sosyal hizmet sunumundaki rolünü ve güncel vaka çalışmaları üzerinden politika analizini öğrenerek, pratikteki uygulamaları değerlendireceklerdir. Ders boyunca Türkiye'deki politikalar, yalnızca Batılı refah devleti modelleriyle değil, aynı zamanda benzer sosyo-ekonomik süreçlerden geçen diğer Küresel Güney ülkelerindeki yaklaşımlarla da karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır.

AC 503 Sosyal Araştırma Yöntemleri ve Etik  (3-0-3, AKTS 8)

Bu temel ders, öğrencilere sosyal bilimlerde araştırma sürecinin mantığını ve adımlarını kapsamlı bir şekilde tanıtmayı hedefler. Nitel, nicel ve karma yöntem tasarımlarının felsefi temelleri, güçlü ve zayıf yönleri karşılaştırmalı olarak incelenir. Dersin önemli bir bileşeni, insan-merkezli araştırmalarda karşılaşılan etik sorunlara odaklanır. Bilgilendirilmiş onam, mahremiyetin korunması, veri güvenliği ve anonimleştirme gibi ilkeler vaka analizleri üzerinden tartışılır. Son olarak, araştırma bulgularının akademik standartlara uygun bir şekilde raporlanması ve bilimsel yazım teknikleri ele alınır.

AC 599 Yüksek Lisans Tezi  (0-0-0, AKTS 30)

Aile odaklı özgün saha/veri analizi; etik onay ve rapor.

4.2. Program Seçmeli Ders İçerikleri

AC 521 Aile ve Toplumsal Değişim  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, aile kurumunu toplumsal değişimin hem taşıyıcısı hem de ürünü olarak ele alır. Sanayileşme, kentleşme, kitlesel eğitim ve piyasalaşma süreçlerinin hane yapıları, evlilik örüntüleri ve kuşaklararası ilişkiler üzerindeki etkileri modernleşme kuramları, bireyleşme tezleri ve ikinci demografik geçiş yaklaşımı ışığında tartışılır. Dersin eleştirel ekseninde, “geleneksel aileden çekirdek aileye” biçimindeki doğrusal dönüşüm anlatısının Batı-dışı toplumlardaki geçerliliği sorgulanır; süreklilik, melezlenme ve yeniden gelenekselleşme olguları karşılaştırmalı vaka çalışmaları üzerinden incelenir. Türkiye'de son yüzyılda hane büyüklüğü, evlenme yaşı, doğurganlık ve boşanma oranlarında gözlenen dönüşümler TÜİK verileri üzerinden değerlendirilir.

AC 522 Aile içi İş Bölümü  (3-0-3, AKTS 8)

Ders, modern toplumlarda evlilik, ebeveynlik pratikleri ve bakım ilişkilerinde yaşanan dönüşümleri ele alır. “İyi ebeveynlik” anlayışının tarihsel ve kültürel olarak nasıl inşa edildiği incelenir. Dersin odak noktalarından biri, genellikle kadınlar tarafından üstlenilen bakım emeğidir. Çocuk, yaşlı ve engelli bakımının toplumsal cinsiyet rolleri, sosyal politikalar ve bakım ekonomisi ekseninde nasıl şekillendiği feminist kuramlar ışığında analiz edilir.

AC 523 Göç ve Aile  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, uluslararası ve ülke içi göç süreçlerinin aile yapıları üzerindeki çok katmanlı etkilerini inceler. Ulusötesi aileler, parçalanmış hane yapıları, geride kalanların durumu ve göçün kuşaklararası ilişkiler ile toplumsal cinsiyet rolleri üzerindeki dönüştürücü gücü ele alınır. Ders, özellikle “uyum” politikalarını eleştirel bir süzgeçten geçirerek, Batı merkezli asimilasyonist modellere karşı çok-kültürlülük ve entegrasyon gibi alternatif yaklaşımları tartışmaya açar.

AC 524 Akrabalık İlişkileri ve Sosyal Ağlar  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, akrabalığı biyolojik bir veri olarak değil, toplumsal olarak kurulan, müzakere edilen ve sürdürülen bir ilişkiler ağı olarak inceler. Antropolojik akrabalık kuramları, soy ve evlilik sistemleri, hısımlık ile süt akrabalığı ve kirvelik gibi manevi akrabalık biçimleri karşılaştırmalı olarak ele alınır. Dersin ikinci ekseninde, akrabalık bağlarının enformel destek, iş bulma, konut edinme, çocuk bakımı ve kriz anlarında dayanışma gibi işlevleri sosyal ağ analizinin kavramlarıyla (güçlü ve zayıf bağlar, sosyal sermaye, karşılıklılık, kapalı ve açık ağlar) çözümlenir. Türkiye'de hemşehrilik ağlarının kente göç, kent yoksulluğu ve iş piyasasına eklemlenme süreçlerinde oynadığı rol saha araştırmaları üzerinden tartışılır.

AC 525 Nesiller Arası Dayanışma ve Bakım  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, yaşlılığı yalnızca biyolojik bir süreç olarak değil, aynı zamanda toplumsal olarak inşa edilen bir kategori olarak ele alır. Yaşlılığın tarihsel ve kültürel anlamları, refah devleti politikaları, neoliberal dönüşümler ve “aktif yaşlanma” gibi yeni paradigmalar bağlamında incelenir. Aile yapısındaki değişimlerin yaşlı bakımına etkileri, kuşaklararası dayanışma ve çatışma, yaş ayrımcılığı (ageism) gibi konular dersin temel odak alanlarını oluşturur.

AC 526 Dijitalleşme, Yapay Zeka ve Aile  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, yeni medya teknolojileri ve yapay zekanın aile hayatının mahrem alanlarını nasıl yeniden şekillendirdiğini analiz eder. Sosyal medyanın ebeveynlik pratikleri (“sharenting”), aile içi iletişim kalıpları ve kuşaklararası dijital uçurum üzerindeki etkileri incelenir. Mahremiyet, gözetim ve dijital vatandaşlık gibi kavramlar, aile bağlamında eleştirel bir perspektifle tartışılır.

AC 527 Toplumsal Eşitsizlikler ve Aile  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, aileyi toplumsal eşitsizliklerin hem üretildiği hem de yeniden üretildiği merkezi bir kurum olarak konumlandırır. Sınıf, toplumsal cinsiyet, etnisite ve engellilik gibi temel eşitsizlik eksenlerinin, bireylerin aile kurma pratiklerini, kaynaklara erişimlerini ve yaşam stratejilerini nasıl şekillendirdiği kesişimsel bir bakış açısıyla analiz edilir. Bourdieu'nün kültürel sermaye gibi kavramları, ailenin eşitsizlikleri nesiller arası nasıl aktardığını anlamak için kullanılır.

AC 528 Aile Politikaları ve Suç Önleme  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, suç ve sapma olgularını aile bağlamı içinde ele alır. Suç ve sapmayı açıklayan temel sosyolojik kuramlar ışığında, ailenin hem bir risk faktörü (örneğin, şiddet ve ihmal) hem de koruyucu bir mekanizma (örneğin, sosyal kontrol ve destek) olarak rolü incelenir. Aile içi şiddet, çocuk suçluluğu ve ceza adalet sisteminin (hapishane, denetimli serbestlik vb.) aileler üzerindeki etkileri detaylı vaka çalışmaları üzerinden değerlendirilir.

AC 529 Türkiye Modernleşmesi ve Aile  (3-0-3, AKTS 8)

Geç Osmanlı'dan erken Cumhuriyet ve Ortadoğu ulus devletlerine uzanan süreçte ailenin Batı-dışı bir modernleşme tecrübesi bağlamında geçirdiği hukukî, toplumsal, ekonomik ve kültürel dönüşümünü inceler. Tanzimat reformları, millet sistemi, kişisel statü hukuku, ithal modernleşme pratikleri, milliyetçilik, göç-mültecilik ve savaşlar bağlamında aile yapılarındaki süreklilik ve kopuşlar karşılaştırmalı olarak ele alınır.

AC 530 Nicel Yöntemler ve Veri Analizi  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, öğrencilere sosyal bilimler alanında yaygın olarak kullanılan temel istatistiksel yöntemleri uygulama becerisi kazandırmayı amaçlar. Ders, hipotez test etme mantığı üzerine kuruludur ve anket verisinin analize hazırlanması süreçlerini içerir. Öğrenciler, SPSS veya STATA gibi paket programları kullanarak betimsel istatistikler, ki-kare, t-testi, ANOVA ve korelasyon gibi temel analizleri yapmayı ve yorumlamayı öğrenir.

AC 531 Nitel Yöntemler ve Saha Çalışması  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, öğrencilere sosyal olguları derinlemesine anlama ve yorumlama becerisi kazandırmayı amaçlayan nitel araştırma yöntemlerine odaklanır. Derinlemesine mülakat, odak grup tartışmaları, katılımlı gözlem ve doküman analizi gibi temel veri toplama teknikleri hem teorik olarak incelenir hem de sınıf içi uygulamalarla pekiştirilir. Ders, saha araştırmasının pratik zorluklarına (sahaya erişim, güven ilişkisi kurma, etik ikilemler) özel bir önem atfeder. Toplanan nitel verinin analizi için NVivo ve Atlas.ti gibi Bilgisayar Destekli Nitel Veri Analizi Yazılımları (CAQDAS) tanıtılır ve bu araçlarla tematik analiz pratiği kazandırılır.

AC 532 Doğurganlık Tercihleri ve Ailenin Dönüşümü  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, modern toplumlarda artan bir eğilim olan gönüllü çocuksuzluk kararını toplumsal, kültürel ve ekonomik dinamikler çerçevesinde derinlemesine inceler. Bireyselleşme, kariyer odaklı yaşam tarzları ve toplumsal cinsiyet rollerindeki değişimin çocuksuzluk kararları üzerindeki etkisi tartışılır. Ders, bu eğilimin geleneksel aile anlayışını nasıl dönüştürdüğünü ve doğurganlık mitlerini nasıl sorguladığını analiz eder.

AC 533 Küresel Nüfus Politikaları ve Demografi  (3-0-3, AKTS 8)

Ders, doğurganlık ve üremenin sadece biyolojik değil, aynı zamanda politik bir alan olduğunu vurgulayarak, devlet politikaları ve biyo-iktidar arasındaki ilişkilere odaklanır. Türkiye ve dünyadan örneklerle nüfus politikaları, kürtaj yasaları ve yeni üreme teknolojilerinin yarattığı etik tartışmalar incelenir. Ders, devletin bedeni ve aileyi nasıl düzenlediğini eleştirel bir perspektifle irdeler.

Dersin demografi ayağında, doğurganlık, evlilik, boşanma, göç ve yaşlanma gibi temel demografik süreçler büyük veri setleri (TÜİK, Nüfus ve Sağlık Araştırmaları vb.) kullanılarak incelenir; bu eğilimlere dayalı olarak geleceğe yönelik projeksiyon geliştirme teknikleri tanıtılır.

AC 534 Aile İçi Şiddet ve Suç  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, aile içi şiddeti, temelinde yatan güç ilişkileri ve toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında ele alır. Şiddetin farklı biçimleri ve döngüsü sosyolojik ve feminist kuramlar ışığında analiz edilir. Türkiye'deki yasal düzenlemeler, önleyici ve koruyucu tedbirler ile ceza adalet sisteminin rolü değerlendirilir. Mağdur ve fail profilleri, şiddetin kuşaklararası aktarımı gibi konular vaka çalışmaları üzerinden tartışılır.

AC 535 Aile Hukukuna İlişkin Güncel Tartışmalar  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, aile kurumunu şekillendiren temel hukuki metinleri sosyolojik bir perspektifle analiz eder. Medeni Kanun'un evlilik, boşanma, mal rejimleri, velayet ve miras gibi temel düzenlemelerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve kuşaklararası ilişkiler üzerindeki etkileri incelenir. Ayrıca, 6284 sayılı Kanun gibi özel düzenlemeler, şiddetin önlenmesindeki rolleri ve uygulamadaki sorunlar bağlamında ele alınır. Ders, hukukun toplumsal pratikleri ve aile içi güç ilişkilerini aktif olarak şekillendiren bir alan olduğunu vurgular.

AC 536 Aile Arabuluculuğu  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, aile uyuşmazlıklarının yargı dışı yöntemlerle çözümüne odaklanır. Arabuluculuğun temel ilkeleri (gönüllülük, tarafsızlık, gizlilik, taraflarca eşit muamele), Türkiye'deki hukuki çerçevesi ve aile hukuku uyuşmazlıklarında uygulanabilirliğinin sınırları ele alınır. Boşanma, velayet, kişisel ilişki kurma ve mal paylaşımı süreçlerinde arabuluculuk pratikleri örnek olaylar ve canlandırma çalışmaları üzerinden incelenir. Ders, taraflar arasında belirgin bir güç asimetrisinin bulunduğu ve aile içi şiddet öyküsü olan uyuşmazlıklarda arabuluculuğun etik ve pratik risklerini eleştirel bir perspektifle tartışır; çocuğun yüksek yararı ilkesinin sürecin her aşamasındaki yeri vurgulanır.

AC 541 Yaşam Seyri ve Toplumsal Roller  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, bireysel biyografilerin toplumsal yapı ve tarihsel bağlamla kesiştiği noktaları yaşam seyri (life course) yaklaşımı çerçevesinde inceler. Geçiş (transition), dönüm noktası (turning point), bağlı yaşamlar (linked lives) ve kuşak etkisi gibi temel kavramlar tanıtılır. Okuldan işe geçiş, hane kurma, evlilik, ebeveynliğe adım atma, emeklilik ve dulluk gibi rol geçişlerinin toplumsal olarak nasıl sıralandığı ve zamanlandığı; bu sıralamanın toplumsal cinsiyet, sınıf, kuşak ve yerleşim yerine göre nasıl farklılaştığı tartışılır. Standart yaşam seyri modelinin çözülmesi, gençlik döneminin uzaması ve rol geçişlerinin geri dönüşlü hâle gelmesi gibi güncel eğilimler Türkiye bağlamında değerlendirilir.

AC 542 Beden Politikaları ve Nüfus Yönetimi  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, Foucault'nun biyo-iktidar ve biyo-politika kavramlarını merkeze alarak, modern devletin aile, nüfus, doğurganlık ve cinsellik gibi alanlara müdahalesini inceler. Batı'da ortaya çıkan bu müdahale biçimlerinin sömürgecilik ve küresel güç ilişkileri aracılığıyla Küresel Güney toplumlarına nasıl uyarlandığı, ne tür dirençlerle karşılaştığı ve yerel bilgi sistemleriyle nasıl etkileşime girdiği vaka çalışmaları üzerinden tartışılır.

AC 543 Cinsiyet ve Emek  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, emeğin toplumsal cinsiyete göre bölünmesini ücretli ve ücretsiz emek arasındaki ilişki ekseninde inceler. Yeniden üretim emeği tartışmaları, ev içi emeğin görünmezliği ve bakım emeğinin metalaşması feminist iktisat ve sosyoloji literatürü ışığında ele alınır. İşgücüne katılım, yatay ve dikey mesleki ayrışma, toplumsal cinsiyete dayalı ücret farkı, enformel istihdam ve “cam tavan” olgusu Türkiye verileri üzerinden analiz edilir. Ders ayrıca göçmen kadın emeği, ev eksenli çalışma ve küresel bakım zincirleri üzerinden emeğin uluslararası ölçekte nasıl cinsiyetlendiğini ve ırksallaştığını Küresel Güney perspektifiyle tartışır.

AC 544 Aile Refahı ve Sosyal Hizmet  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, yoksulluk olgusunu hane ve aile düzeyinde ele alarak, yoksulluk döngüsünün nedenlerini ve sonuçlarını inceler. Özellikle kadın hane reisleri, çocuklar, göçmenler ve engelliler gibi kırılgan grupların yoksulluk deneyimleri derinlemesine analiz edilir. Türkiye'deki sosyal yardım mekanizmalarının etkinliği, hedeflemedeki sorunlar ve aile refahı üzerindeki etkileri tartışılır. Yoksullukla mücadelede devlet, sivil toplum ve yerel yönetimlerin rolleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilir.

AC 545 Medya ve Aile  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, ailenin medyadaki temsiline ve medya tüketiminin aile hayatı içindeki yerine odaklanır. Televizyon dizileri, reklamlar, sinema ve haber metinlerinde “makbul aile” imgesinin nasıl kurulduğu, hangi aile biçimlerinin görünür kılınıp hangilerinin dışarıda bırakıldığı içerik ve söylem analizi teknikleriyle incelenir. Toplumsal cinsiyet rollerinin, çocukluğun ve yaşlılığın medyadaki temsilleri eleştirel medya kuramları ışığında tartışılır. Dersin uygulama boyutunda ailelerin ortak medya tüketim pratikleri, ebeveyn aracılığı (parental mediation) biçimleri ve medya okuryazarlığı programları Türkiye'den örneklerle değerlendirilir.

AC 546 Çocuk Suçluluğu ve Risk Faktörleri  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, çocuk ve gençlerin suça sürüklenmesini açıklayan kuramsal yaklaşımları ve ampirik bulguları inceler. Gelişimsel ve yaşam seyri kriminolojisi çerçevesinde bireysel, ailesel, akran, okul ve mahalle düzeyindeki risk ve koruyucu faktörler ayrı ayrı ele alınır. Ailenin denetim biçimleri, ihmal ve istismar deneyimleri, ebeveyn yoksunluğu ve akran etkisi gibi değişkenlerin suça sürüklenme üzerindeki rolü ampirik çalışmalar üzerinden tartışılır. Türkiye'de çocuk adalet sisteminin işleyişi, çocuk koruma tedbirleri ve önleyici müdahale programları vaka çalışmaları üzerinden değerlendirilir; damgalama ile kurumsal bakımın çocuk üzerindeki etkileri eleştirel biçimde sorgulanır.

AC 547 Aile ve Kent  (3-0-3, AKTS 8)

Bu ders, ailenin mekânsal olarak nasıl kurulduğunu ve kentsel süreçlerin hane stratejilerini nasıl biçimlendirdiğini inceler. Konut piyasaları ve barınma rejimleri, gecekondulaşma deneyimi ve kentsel dönüşüm uygulamalarının aile yapıları, komşuluk ilişkileri ve kuşaklararası kaynak aktarımı üzerindeki etkileri ele alınır. Mekânsal ayrışma, soylulaştırma ve yerinden edilme süreçlerinin kırılgan haneler üzerindeki sonuçları tartışılır. Kentsel altyapı ve hizmetlerin (kreş, park, ulaşım, sağlık) bakım yükünün hane içindeki dağılımı ve kadınların kent hakkı üzerindeki etkisi Türkiye'den örneklerle değerlendirilir.

[email protected]